Arabuluculuk Ücreti Hesaplama

Dava şartı arabuluculuk, kanunen dava açmadan önce başvurulması zorunlu olan arabuluculuk sürecidir (örneğin işçi alacakları, kira uyuşmazlıkları, kat mülkiyeti, ticari davalar vb.). İhtiyari arabuluculuk ise tarafların kendi rızaları ile mahkemeye gitmeden önce veya dava devam ederken başvurdukları isteğe bağlı arabuluculuk sürecidir.

En önemli farklar şunlardır:

• Anlaşamama Halinde Ücret: Dava şartı arabuluculukta görüşmeler anlaşmama ile sonuçlanırsa, arabulucunun ilk 2 saatlik ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İhtiyari arabuluculukta ise Bakanlık desteği yoktur; anlaşamama halinde dahi harcanan süreye göre saatlik ücret tarifesi uygulanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit oranda ödenir.
• Ödeme Yükümlülüğü: Dava şartında anlaşma halinde ücreti taraflar aksi kararlaştırılmadıkça eşit öder. Anlaşamama halinde Bakanlığın ödediği ilk 2 saatlik ücret, ilerleyen dava aşamasında haksız çıkan taraftan yargılama gideri olarak tahsil edilir.

Evet, arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflar anlaşmaya varamaz ve olumsuz son tutanak düzenlenirse arabulucu sarf ettiği emek ve zaman için ücrete hak kazanır. Uyuşmazlık dava şartı kapsamında ise anlaşamama halinde ilk 2 saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden arabulucuya ödenir. Görüşmeler 2 saati aşmışsa, aşan kısma ait ücret taraflarca eşit oranda arabulucuya doğrudan ödenir. İhtiyari arabuluculukta ise anlaşma sağlanamasa dahi harcanan süre üzerinden asgari ücret tarifesinin birinci kısmındaki saatlik ücret tarifesi hesaplanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit oranda ödenir.

Konusu para veya para ile değerlendirilebilen uyuşmazlıklarda, süreç anlaşma ile sonuçlanırsa arabuluculuk ücreti asgari ücret tarifesinin ikinci kısmındaki nispi (yüzdelik) oranlara göre kademeli (dilim usulü) olarak hesaplanır. Nispi hesaplama dilimler halinde yapılır. Örneğin; 2026 yılı asgari tarifesine göre, ilk 600.000 TL için tek arabulucuda %6, sonraki 960.000 TL için %5 şeklinde azalan oranlarla hesaplama gerçekleştirilir. Hesaplanan nispi ücret, hiçbir şekilde uyuşmazlık türü için belirlenmiş olan asgari maktu ücret sınırının (iş hukukunda KDV hariç 9.000 TL, ticari davalarda 13.000 TL) altında olamaz. Sınırın altında çıkan hesaplamalarda doğrudan maktu sınır uygulanır.

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) uyuşmazlıklarında arabuluculuk ücreti, anlaşma sağlanan toplam taşınmaz değeri üzerinden tarifenin ikinci kısmındaki nispi oranlar uygulanarak arabuluculuk ücreti hesaplanır. Ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında anlaşma halinde ödenecek ücret, her halükarda KDV hariç 13.000 TL'den az olamaz. Arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça uyuşmazlığın tarafları arasında hisseleri oranında paylaştırılır. Birden fazla parsel veya çok sayıda hissedarın bulunması hesaplama yöntemini değiştirmez; toplam değer üzerinden hesaplanan tek bir ücret hissedarlara hisse oranına göre dağıtılır.

2026 yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre uyuşmazlıkların türlerine göre belirlenmiş asgari maktu (alt sınır) ücretler şunlardır: İşçi-İşveren Uyuşmazlıklarında anlaşma durumunda ödenecek ücret KDV hariç en az 9.000 TL'dir. Saatlik tarifede ise 2 taraf için saat başına KDV hariç 1.600 TL'dir. Ticari Davalarda anlaşma durumunda ödenecek ücret KDV hariç en az 13.000 TL'dir. Saatlik tarifede ise 2 taraf için saat başına KDV hariç 2.300 TL'dir. Kira, Kat Mülkiyeti, Komşu Hakkı uyuşmazlıklarında anlaşma durumunda ödenecek maktu sınır KDV hariç 9.000 TL'dir. Saatlik ücret ise 2 taraf için saat başına 1.600 TL'dir.

Arabuluculuk hizmeti karşılığında Serbest Meslek Makbuzu (SMM) düzenlenirken KDV Tevkifatı (5/10) uygulanması belirli şartlara bağlıdır. Tevkifat uygulanabilmesi için makbuz kesilen muhatabın KDV tevkifatı yapmakla zorunlu kılınan kurumlardan (kamu kurumları, bankalar, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri vb.) olması ve makbuzdaki KDV dahil toplam tutarın Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen yıllık tevkifat sınırını (2026 yılı için 12.000 TL) aşması gerekir. Bireysel şahıslara veya standart ticari işletmelere kesilen makbuzlarda tevkifat uygulanmaz.